Krzemiany wyspowe (nesokrzemiany, nesosilicates) to grupa minerałów, w których podstawowym elementem budowy są odizolowane tetraedry [SiO4]4-. Każdy tetraedr jest niezależny i niepołączony z innymi, co odróżnia tę grupę od pozostałych krzemianów, gdzie tetraedry tworzą łańcuchy, warstwy lub sieci przestrzenne. Ładunek ujemny tych grup równoważony jest przez obecność kationów, takich jak żelazo, magnez, wapń, czy glin. Dzięki takiej strukturze krzemiany wyspowe często charakteryzują się dużą twardością, wysoką gęstością i odpornością na wietrzenie, co czyni je ważnymi składnikami skał magmowych i metamorficznych.
Do najważniejszych przedstawicieli krzemianów wyspowych należą oliwiny (np. forsteryt i fayalit), granaty, cyrkon, staurolit i topaz. Ich różnorodność chemiczna i stabilność sprawiają, że odgrywają istotną rolę w geologii – zarówno jako minerały wskaźnikowe warunków powstawania skał, jak i jako minerały o znaczeniu jubilerskim czy przemysłowym. Charakterystyczna budowa izolowanych tetraedrów (SiO4) przekłada się również na wyjątkowe właściwości optyczne i fizyczne tych minerałów, takie jak połysk, barwa i wysoki współczynnik załamania światła.
