Gosses Bluff



Animacja przedstawiająca pozostałości krateru meteorytowego Gosses Bluff w Australii.

Gosses Bluff jest uważany za zerodowane pozostałości centralnego wzniesienia pozostałego po znacznie większym kraterze meteorytowym. Struktura ta znajduje się w południowej części Terytoriów Północnych Australii, około 175 km na zachód od Alice Springs i około 212 kilometrów na północny-wschód od Uluru.

Uważa się, że krater został utworzony przez uderzenie asteroidy lub komety około 142,5 ± 0,8 milionów lat temu, bardzo blisko granicy między Jurą a Kredą. Początkowo krater miał średnicę około 22 km jednak ta dawno temu uległa zatarciu w wyniku erozji. Widoczny dzisiaj pierścień wzgórz o średnicy 5 km i wysokości 180 m jest interpretowany jako relikt centralnego wzniesienia krateru – bardzo twardych skał wyniesionych na powierzchnię ze znacznej głębokości. Impaktowe pochodzenie tej struktury po raz pierwszy zaproponowano w 1960 roku, jako dowody wskazując liczne stożki impaktowe.

Bolid uderzył w płaską równinę, leżącą około 2km powyżej obecnej powierzchni. Eksplozja miała charakter kataklizmu, prowadząc do całkowitego odparowaniu bolidu, wzbijając chmurę o wysokości kilku kilometrów w kształcie grzyba, taką samą, jak te, które powstają w wyniku wybuchu nuklearnego. Szacuje się, że energia uderzenia była przynajmniej 200 000 razy większa od bomby atomowej zrzuconej na Hiroshimę. Poza zniszczeniem tysięcy kilometrów kwadratowych wokół krateru zderzenie było zapewne odczuwalne na całym świecie.

Nieznana jest wielkość meteorytu.  Badacze sądzą, że uderzył w Ziemię z prędkością około 70 km / sekundę przenikając nie więcej niż 600 m wgłąb. Jednocześnie uderzenie było na tyle silne, że wywołało pęknięcie warstw skalnych na głębokości powyżej 4 km. Impakt spowodował potężną kompresję, po której nastąpiło odbicie, tworząc duży krater o średnicy 20-25 km i wyniesienie centralnych skał z głębokości tysięcy metrów poniżej. Skały centralnej, obecnie widocznej  części pochodzą z głębokości ponad 3000m, a te w zewnętrznej części krateru z głębokości około 200 metrów. Szacuje się, że obecnie powierzchnia terenu leży około 2 km poniżej powierzchni uderzenia.

Krawędź Gosses Bluff wznosi się 180 m nad otaczającą równiną, i jest ograniczona przez strome klify. Depresja w centrum struktury leży tylko nieznacznie powyżej poziomu równiny  na północnym skraju Kotliny Amadeus. Płaska równina synkliny składa się z warstw datowanych na proterozoik i paleozoik, mających około 8 km grubości. Po stronie północno-wschodniej pierścień krateru został nacięty w wyniku erozji wodnej. Na szczycie pierścienia, na wysokości około 900 m npm, znajduje się starożytna powierzchnia erozyjna, pochodząca  z późnej epoki kredy i trzeciorzędu.

Dowody bezpośredniego uderzenia meteorytu, według Twidale & Campbell, to warstwy osadów, które są stromo pofałdowana a także lokalnie odwrócone, liczne stożki udarowe, a także płaskie struktury w kwarcu, osady, które zawierają fragmenty mające do kilkudziesięciu metrów średnica i szkła mineralne. Skatalogowano tu także anomalie grawitacyjne i magnetyczne podobne do tych z innych struktur, które uznaje się struktury uderzeniowe. Najmłodsze skały zdeformowane przez uderzenie zostały datowany na koniec dewonu, wskazując na wiek około 144 mln lat.

Krater został nazwany Gosses przez podróżnika Ernesta Gilesa w 1872 roku na cześć H. Gosse, członka Royal Society.

Dla Aborygenów Arrernte miejsce to jest święte i znane jako Tnorala. W legendach Arrernte Tnorala także jest dziełem kosmicznego oddziaływania: w czasie śnienia, grupa niebiańskich kobiet tańczyła wśród gwiazd Drogi Mlecznej. Jedna z kobiet zmęczyła się i odłożyła dziecko w do drewnianego kosza. Gdy kobiety nadal tańczyły, kosz przewrócił się a niebiańskie dziecko spadło na Ziemię tworząc okrągły górski pierścień. Rodzice dziecka, gwiazda wieczorna i poranna, do dnia dzisiejszego poszukują swojego dziecka.

Nadchodzące wyprawy, które zaprowadzą Cię w to miejsce to:

Byliśmy tutaj:

Źródła:

  • Bałtycki ekspres 2024 – Polowanie na zorze

    Bałtycki ekspres 2024 – Polowanie na zorze

    Tym razem na poszukiwanie zorzy polarnej wyruszyliśmy jeszcze dalej na północ niż Islandia – docierając poprzez Litwę, Łotwę, Estonię i Finlandię poza koło podbiegunowe (tak, odwiedziliśmy św. Mikołaja w Rowanieni – tam przekraczając koło podbiegunowe). Naszym celem był archipelag Vesterålen leżący na północ od Lofotów.

  • Dziki Zachód USA 2024 – Południowy zachód

    Dziki Zachód USA 2024 – Południowy zachód

    Jeżeli chcesz przeżyć wyjątkową przygodę, wędrować po dzikich pustyniach, przeciskać się wąskimi szczelinami i poznać zaginioną cywilizację Anasazi to w pierwszej połowie lipca wybierzemy się ponownie na dwutygodniową wyprawę, w trakcie której odwiedzimy moje ulubione miasto USA – San Francisco, a następnie wyruszymy na wschód, przez Yosemite do miasta duchów…

  • Wyspa Wielkanocna i Zaćmienie Słońca 2024

    Wyspa Wielkanocna i Zaćmienie Słońca 2024

    No dobra… najbardziej odjechane miejsce, żeby zobaczyć zaćmienie Słońca? W 2023 roku były to ruiny Uxmal w Meksyku. 2024 chce to chyba przebić serwując nam zaćmienie obrączkowe widoczne ze środka Pacyfiku, z Wyspy Wielkanocnej. Plany już się planują, szczegóły wkrótce, ale jeżeli się uda to będzie… wow!

  • Zaćmienie Meksyk 2023 relacja cz.1

    Zaćmienie Meksyk 2023 relacja cz.1

    W październiku 2023 roku Księżyc przykrył tarczę Słońca – jednak ze względu na położenie obu obiektów i ich względne rozmiary nie było to zaćmienie całkowite ale jeszcze rzadsze zaćmienie obrączkowe. Jednak zjawisko astronomiczne było też świetnym pretekstem do odwiedzenia Jukatanu – regionu, który przez tysiące lat był domem dla wielkiej…

  • Całkowite zaćmienie Słońca – USA 2024

    Całkowite zaćmienie Słońca – USA 2024

    Zapraszamy do udziału w wyprawie na całkowite zaćmienie Słońca, które będzie widoczne 8 kwietnia 2024 w USA. W planie wizyta na Florydzie – czyli obowiązkowo na przylądku Cape Canaveral, w muzeum lotnictwa morskiego USA w Pensacola i na pancerniku Alabama w Mobile. Zatrzymamy się, by poczuć niezwykłą atmosferę Nowego Orleanu,…

  • Interior Islandii 2023 – relacja

    Interior Islandii 2023 – relacja

    Islandia po raz kolejny była dla nas łaskawa. Co prawda wulkan tym razem nie wybuchł (update z końca lipca – spóźnił się po prostu), ale pogoda przez większą część podróży sprzyjała nam dzięki czemu plan został w większości zrealizowany, a tam gdzie coś wypadło, coś innego wskoczyło na miejsce rzeczy…

  • Zaćmienie obrączkowe Meksyk 2023

    Zaćmienie obrączkowe Meksyk 2023

    W pażdzierniku 2023 roku Księżyc przejdzie przed tarczą Słońca – jednak ze względu na położenie obu obiektów i ich względne rozmiary nie będzie to zaćmienie całkowite ale obrączkowe, podczas którego zostanie w maksimum zakryte 0,96 tarczy naszej gwiazdy. Jednak zjawisko to będzie widoczne z niezwykłego regionu – świata 1000 lat…

  • Interior Islandii 2023 – Warsztaty fotograficzne

    Interior Islandii 2023 – Warsztaty fotograficzne

    Sezon 2023 zaczynamy od przygody na Islandii. Ta niezwykła wyspa to raj dla miłośników przyrody – wulkany, wodospady, pola lawy i gorące źródła… Tam każdy zapada na islandzką gorączkę – jej objawy to przede wszystkim potrzeba wracania do tego dzikiego kraju. Zapraszam na wspólną przygodę po miejscach znanych – i…

  • Dziki Zachód USA 2020 – Wyprawa fotograficzna (stany południowe)

    Dziki Zachód USA 2020 – Wyprawa fotograficzna (stany południowe)

    W związku z pandemią COVID-19 wyprawa została odwołana. Zapraszam na wspólną eksplorację najpiękniejszych i najdzikszych miejsc w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych Ameryki. Od dwudziestu lat eksploruję te rejony fotograficznie i nadal nie mam dosyć. Jeżeli chcesz przeżyć wyjątkową przygodę, wędrować po dzikich pustyniach, przeciskać się wąskimi szczelinami i poznać zaginioną cywilizację…

  • Dziki Zachód USA 2020 – Wyprawa fotograficzna (stany północne)

    Dziki Zachód USA 2020 – Wyprawa fotograficzna (stany północne)

    W związku z pandemią COVID-19 wyprawa została odwołana. Zapraszam na wspólną eksplorację najpiękniejszych i najdzikszych miejsc w północno-zachodnich Stanach Zjednoczonych Ameryki. Od dwudziestu lat eksploruję te rejony fotograficznie i nadal nie mam dosyć. Jeżeli chcesz przeżyć wyjątkową przygodę, wędrować po dzikich pustyniach, przeciskać się wąskimi szczelinami i stanąć oko w…

Comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *